Mizofonia

Mizofonia (gr. Misos – nienawidzić, nie znosić; phónè – głos) jest rodzajem nadwrażliwości na dźwięki. Zjawisko to wywołuje u osób zmagających się z nim silną, negatywną reakcję emocjonalną po usłyszeniu dźwięku, który zazwyczaj ma dość cykliczny charakter (np. przeżuwania, połykania, klikania długopisem, stukania, chrupania czy oddychania). Takie codzienne, obecne wszędzie dźwięki dostarczają silnych reakcji emocjonalnych, takich jak złość, wstręt, panika i wściekłość, którym może towarzyszyć pobudzenie autonomicznego układu nerwowego (AUN) w postaci: przyspieszonego bicia serca i oddechu, zimnych potów, rozszerzenia źrenic itp. 

Co odróżnia mizofonię od innych zaburzeń związanych z dźwiękami? 

Głośność dźwięku nie jest kluczowa dla pojawienia się negatywnej reakcji. Dźwięk może być cichy i wciąż wywoływać cierpienie. Wydaje się, że znaczenie, kontekst społeczny lub interpretacja tego bodźca wpływają regulują stopień reakcji.  

To odróżnia mizofonię od innych schorzeń związanych ze słuchem, takich jak szum uszny (słyszenie często dzwoniącego dźwięku, gdy nie ma żadnego bodźca), nadwrażliwość słuchową (ogólnie zwiększoną wrażliwość na dźwięk) i fonofobię (strach przed określonym dźwiękiem). Choć zdaniem niektórych badaczy ta ostatnia jednostka chorobowa jest jedną z odmian mizofonii. 

Status mizofonii w nauce 

Obecnie mizofonia nie jest rozpoznawana ani przez DSM-V (amerykańską klasyfikację chorób i zaburzeń, tworzoną przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne) ani ICD-11 (klasyfikację międzynarodową, tworzoną przez Światową Organizację Zdrowia) jako jednostka chorobowa czy zaburzenie.
Nieobecność mizofonii w klasyfikacji przyczynia się także do braku jej ujednolicenia i odmienności definicji zjawiska. Wielu specjalistów nie wie także o istnieniu takiego zbioru objawów. Często jest mylona z hiperakuzją (nadwrażliwością słuchową), której metody leczenia nie przynoszą ulgi osobom z mizofonią. 

A co pomaga? 

Badań empirycznych w zakresie skuteczności metod terapeutycznych wciąż brakuje. W przeglądzie literatury zauważymy, że wśród psychoterapii najczęściej wspominana jest poznawczo-behawioralna (CBT)*. W badaniu Schroedera z 2017, po grupowej terapii CBT u połowy pacjentów zauważono spadek o 30% wyników w skali Amsterdam Misophonia Scale (A-MISO-S), kwestionariuszu mierzącym stopień zachowań unikających i poziom cierpienia w mizofonii.  

Wymienia się także terapie dialektyczno-behawioralną (DBT) i skoncentrowaną na akceptacji (ACT). Te nurty wykorzystują techniki akceptacyjne oraz mindfulness w celu zmniejszenia cierpienia, nawet w obecności przykrego dźwięku. Wśród interwencji audiologicznych, stosuje się terapię szumów usznych (TRT), który jest często polecany ze względu na skuteczność. Tutaj jednak należy pamiętać, że TRT wykorzystuje elementy ekspozycji, więc ponownie trzeba mieć świadomość swoich własnych granic przed podjęciem tej formy 

*Chociaż terapia poznawczo-behawioralna czasami wykorzystuje techniki ekspozycyjne, nie jest to obowiązkowe. 

Jak sobie radzić? 

Póki żadna interwencja nie gwarantuje wyleczenia, pozostaje polegać na technikach obronnych;

• noś ze sobą zatyczki do uszu/słuchawki – zagłuszanie przykrych dźwięków jest największym sojusznikiem. Zabieraj ze sobą urządzenia wyciszające w miejsca, gdzie spodziewasz się doświadczyć nieprzyjemnego dźwięku. 
• edukuj swoich bliskich – często ludzie nie wiedzą, jak uciążliwa może być nadwrażliwość. Postaraj się zakomunikować swoją sensorykę, wyjaśnić, jak trudne są dla Ciebie pewne dźwięki. 
• spożywaj posiłki bez towarzystwa lub włącz muzykę w tle. 
• poznaj swoje możliwości przystosowania – jeśli nadal jesteś w szkole, spróbuj porozmawiać ze szkolnym psychologiem lub pedagogiem na temat ewentualnych udogodnień. Pamiętaj, że w takich przypadkach może być konieczna opinia psychologiczna.